आदिपर्व- अध्याय 007

  

Mahabharata - महाभारतम्

1. आदिपर्व- अध्याय 007

॥ श्रीः ॥

1.7. अध्यायः 007

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics

क्रोधेनाग्निकृत आत्मोपसंहारः॥ 1 ॥ ब्रह्मोक्तसान्त्ववचनेनाग्नेः संतोषः॥ 2 ॥

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text

1-7-0(952)

सौतिरुवाच। 1-7-0x(37)

शप्तस्तु भृगुणा वह्निः क्रुद्धो वाक्यमथाब्रवीत्।

किमिदं साहसं ब्रह्मन्कृतवानसि मां प्रति॥ 1-7-1(953)

धर्मे प्रयतमानस्य सत्यं च वदतः समम्।

पृष्टो यदब्रवं सत्यं व्यभिचारोऽत्र को मम॥ 1-7-2(954)

पृष्टो हिसाक्षीयः साक्ष्यं जानानोऽप्यन्यथा वदेत्।

स पूर्वानात्मनः सप्त कुले हन्यात्तथाऽपरान्॥ 1-7-3(955)

यश्च कार्यार्थतत्त्वज्ञो जानानोऽपि न भाषते।

सोऽपि तेनैव पापेन लिप्यते नात्र संशयः॥ 1-7-4(956)

शक्तोऽहमपि शप्तुं त्वां मान्यास्तु ब्राह्मणा मम।

जानतोऽपि च ते ब्रह्मन्कथयिष्ये निबोध तत्॥ 1-7-5(957)

योगेन बहुधाऽऽत्मानं कृत्वा तिष्ठामि मूर्तिषु।

अग्निहोत्रेषु सत्रेषु क्रियासु च मखेषु च॥ 1-7-6(958)

वेदोक्तेन विधानेन मयि यद्धूयते हविः।

देवताः पितरश्चैव तेन तृप्ता भवन्ति वै॥ 1-7-7(959)

आपो देवगणाः सर्वे आपः पितृगणास्तथा।

दर्शश्च पौर्णमासश्च देवानां पितृभिः सह॥ 1-7-8(960)

देवताः पितरस्तस्मात्पितरश्चापि देवताः।

एकीभूताश्च दृश्यन्ते पृथक्त्वेन च पर्वसु॥ 1-7-9(961)

देवताः पितरश्चैव भुञ्जते मयि यद्भुतम्।

देवतानां पितॄणां च मुखमेतदहं स्मृतम्॥ 1-7-10(962)

अमावास्यां हि पितरः पौर्णमास्यां हि देवताः।

मन्मुखेनैव हूयन्ते भुञ्जते च हुतं हविः॥ 1-7-11(963)

सर्वभक्षः कथं त्वेषां भविष्यामि मुखं त्वहम्। 1-7-12(964)

सौतिरुवाच।

चिन्तयित्वा ततो वह्निश्चके संहारमात्मनः॥ 1-7-12x(38)

द्विजानामग्निहोत्रेषु यज्ञसत्रक्रियासु च।

निरोंकारवषट्काराः स्वधास्वाहाविवर्जिताः॥ 1-7-13(965)

विनाऽग्निना प्रजाः सर्वास्तत आसन्सुदुःखिताः।

अथर्षयः समुद्विग्ना देवान् गत्वाब्रुवन्वचः॥ 1-7-14(966)

अग्निनाशात्क्रियाभ्रांशाद्भ्रान्ता लोकास्त्रयोऽनघाः।

विधध्वमत्र यत्कार्यं न स्यात्कालात्ययो यथा॥ 1-7-15(967)

अथर्षयश्च देवाश्च ब्रह्माणमुपगम्य तु।

अग्नेरावेदयञ्शापं क्रियासंहारमेव च॥ 1-7-16(968)

भृगुणा वै महाभाग शप्तोऽग्निः कारणान्तरे।

कथं देवमुखो भूत्वा यज्ञभागाग्रभुक् तथा॥ 1-7-17(969)

हुतभुक्सर्वलोकेषु सर्वभक्षत्वमेष्यति। 1-7-18(970)

सौतिरुवाच।

श्रुत्वा तु तद्वचस्तेषामग्निमाहूय विश्वकृत्॥ 1-7-18x(39)

उवाच वचनं श्लक्ष्णं भूतभावनमव्ययम्।

लोकानामिह सर्वेषां त्वं कर्ता चान्त एव च॥ 1-7-19(971)

त्वं धारयसि लोकांस्त्रीन्क्रियाणां च प्रवर्तकः।

स तथा कुरु लोकेश नोच्छिद्येरन्यथा क्रियाः॥ 1-7-20(972)

कस्मादेवं विमूढस्त्वमीश्वरः सन् हुताशेन।

त्वं पवित्रं सदा लोके सर्वभूतगतिश्च ह॥ 1-7-21(973)

न त्वं सर्वशरीरेण सर्वभक्षत्वमेष्यसि।

अपाने ह्यर्चिषो यास्ते सर्वं भक्ष्यन्ति ताः शिखिन्॥ 1-7-22(974)

क्रव्यादा च तनुर्या ते सा सर्वं भक्षयिष्यति।

यथा सूर्यांशुभिः स्पृष्टं सर्वं शुचि विभाव्यते॥ 1-7-23(975)

तथा त्वदर्चिर्निर्दग्धं सर्वं शुचि भविष्यति।

त्वमग्ने परमं तेजः स्वप्रभावाद्विनिर्गतम्॥ 1-7-24(976)

स्वतेजसैव तं शापं कुरु सत्यमृषेर्विभो।

देवानां चात्मनो भागं गृहाण त्वं मुखे हुतम्॥ 1-7-25(977)

सौतिरुवाच। 1-7-26x(40)

एवमस्त्विति तं वह्निः प्रत्युवाच पितामहम्।

जगाम शासनं कर्तुं देवस्य परमेष्ठिनः॥ 1-7-26(978)

देवर्षयश्च मुदितास्ततो जग्मुर्यथागतम्।

ऋषयश्च यथा पूर्वं क्रियाः सर्वाः प्रचक्रिरे॥ 1-7-27(979)

दिवि देवा मुमुदिरे भूतसङ्घाश्च लौकिकाः।

अग्निश्च परमां प्रीतिमवाप हतकल्मषः॥ 1-7-28(980)

एवं स भगवाञ्छापं लेभेऽग्निर्भृगुतः पुरा।

एवमेष पुरा वृत्त हतिहासोऽग्निशापजः।

पुलोम्नश्च विनाशोऽयं च्यवनस्य च संभवः॥ ॥ 1-7-29(981)

इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि पौलोमपर्वणि सप्तमोऽध्यायः॥ 7 ॥

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes

1-7-2 समं पक्षपातहीनां। व्यभिचारः अपराधः॥ 2 ॥ 1-7-8 आपः सोमाज्य प्रभृतयोग्नौ हूयमाना देवपितृरूपाः। अग्नौ हुता आप एव देवताशरीररूपेण परिणमन्त इत्यर्थः॥ 1-7-9 देवादिभावस्यापि कर्मप्राप्यत्वाद्देवानां पितॄणां च मिथो भेदो नास्त्येव तुल्यहेतुकत्वादित्याह देवता इति॥ 1-7-11 अमावास्यां अमावास्यायां। हूयन्ते इज्यन्ते॥ 1-7-12 संहारं तिरोभावं॥ 1-7-22 भक्ष्यन्ति भक्षयिष्यन्ति॥ 1-7-23 क्रव्यादा मांसभक्षिणी॥ 1-7-24 स्वप्रभावात् अग्निप्रेरणया। तस्य वागधिष्ठातृत्वात्तत्प्रेरणयैव विनिर्गतं शापं॥ 24 ॥ सप्तमोऽध्यायः॥ 7 ॥