Mahabharata - महाभारतम्
1. आदिपर्व - अध्याय 016
॥ श्रीः ॥
1.16. अध्यायः 016
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
आस्तीकाख्यानविस्तरः॥ 1 ॥ कद्रूविनतयोः कश्यपाद्वरलाभः॥ 2 ॥ कद्र्वाः सर्पोत्पत्तिर्विनताया अरुणोत्पत्तिश्च॥ 3 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
1-16-0(1133)
शौनक उवाच। 1-16-0x(71)
सौते त्वं कथयस्वेमां विस्तरेण कथां पुनः।
आस्तीकस्य कवेःसाधोः शुश्रूषा परमा हिनः॥ 1-16-1(1134)
मधुरं कथ्यते सौम्य श्लक्ष्णाक्षरपदं त्वया।
प्रीयामहे भृशं तात पितेवेदं प्रभाषसे॥ 1-16-2(1135)
अस्मच्छुश्रूषणे नित्यं पिता हि निरतस्तव।
आचष्टैतद्यथाऽऽक्यानं पिता तेत्वं तथा वद॥ 1-16-3(1136)
सौतिरुवाच। 1-16-4x(72)
आयुष्मन्निदमाख्यानमास्तीकं कथयामि ते।
यथाश्रुतं कथयतः सकाशाद्वै पितुर्मया॥ 1-16-4(1137)
पुरा देवयुगे ब्रह्मन्प्रजापतिसुते शुभे।
आस्तां भगिन्यौ रूपेण समुपेतेऽद्भुतेऽनघ॥ 1-16-5(1138)
ते भार्ये कश्यपस्यास्तां कद्रूश्च विनता च ह।
प्रादात्ताभ्यां वरं प्रीतः प्रजापतिसमः पतिः॥ 1-16-6(1139)
कश्यपो धर्मपत्नीभ्यां मुदा परमया युतः।
वरातिसर्गं श्रुत्वैवं कश्यपादुत्तमं च ते॥ 1-16-7(1140)
हर्षादप्रतिमां प्रीतिं प्रापतुः स्म वरस्त्रियौ।
वव्रे कद्रूः सुतान्नागान्सहस्रं तुल्यवर्चसः॥ 1-16-8(1141)
द्वौ पुत्रौ विनता वव्रे कद्रूपुत्राधिकौ बले।
तेजसा वपुषा चैव विक्रमेणाधिकौ च तौ॥ 1-16-9(1142)
तस्यै भर्ता वरं प्रादादीदृसौ ते भविष्यतः।
एवमस्त्विति तं चाह कश्यपं विनता तदा॥ 1-16-10(1143)
यथावत्प्रार्थितं लब्ध्वा वरं तुष्टाभवत्तदा।
कृतकृत्या तु विनता लब्ध्वा वीर्याधिकौ सुतौ॥ 1-16-11(1144)
कद्रूश्च लब्ध्वा पुत्राणां सहस्रं तुल्यवर्चसाम्।
धार्यौ प्रयत्नतो गर्भावित्युक्त्वा स महातपाः॥ 1-16-12(1145)
ते भार्ये वरसंतुष्टे कश्यपो वनमाविशत्। 1-16-13(1146)
सौतुरिवाच।
कालेन महता कद्रूरण्डानां दशतीर्दश॥ 1-16-13x(73)
जनयामास विप्रेन्द्र द्वे चाण्डे विनता तदा।
तयोरण्डानि निदधुः प्रहृष्टाः परिचारिकाः॥ 1-16-14(1147)
सोपस्वेदेषु भाण्डेषु पञ्चवर्षशतानि च।
ततः पञ्चशते काले कद्रूपुत्रा विनिःसृताः॥ 1-16-15(1148)
अण्डाभ्यां विनतायास्तु मिथुनं न व्यदृश्यत।
ततः पुत्रार्थिनी देवी व्रीडिता च तपस्विनी॥ 1-16-16(1149)
अण्डं बिभेद विनता तत्र पुत्रमपश्यत।
पूर्वार्धकायसंपन्नमितरेणाप्रकाशता॥ 1-16-17(1150)
स पुत्रः क्रोधसंरब्धः शशापैनामिति श्रुतिः।
योऽहमेवं कृतो मातस्त्वया लोभपरीतया॥ 1-16-18(1151)
शरीरेणासमग्रेण तस्माद्दासी भविष्यसि।
पञ्च वर्षशतान्यस्या यया विस्पर्धसे सह॥ 1-16-19(1152)
एष च त्वां सुतो मातर्दासीत्वान्मोचयिष्यति।
यद्येनमपि मातस्त्वं मामिवाण्डविभेदनात्॥ 1-16-20(1153)
न करिष्यस्यनङ्गं वा व्यङ्गं वापि तपस्विनम्।
प्रतिपालयितव्यस्ते जन्मकालोऽस्य धीरया॥ 1-16-21(1154)
विशिष्टं बलमीप्सन्त्या पञ्चवर्षशतात्परः।
एवं शप्त्वा ततः पुत्रो विनतामन्तरिक्षगः॥ 1-16-22(1155)
अरुणोऽदृश्यत ब्रह्मन्प्रभातसमये तदा।
`उद्यन्नथ सहस्रांशुर्दृष्ट्वा तमरुणं प्रभुः॥ 1-16-23(1156)
स्वतेजसा प्रज्वलन्तमात्मनः समतेजसम्।
सारथ्ये कल्पयामास प्रीयमाणस्तमोनुदः॥ 1-16-24(1157)
सोऽपि तं रथमारुह्य भानोरमिततेजसः।
सर्वलोकप्रदीपस्य ह्यमरोऽप्यरुणोऽभवत्॥' 1-16-25(1158)
गरुडोऽपि यथाकालं जज्ञे पन्नगभोजनः।
स जातमात्रो विनतां परित्यज्य खमाविशत्॥ 1-16-26(1159)
आदास्यन्नात्मनो भोज्यमन्नं विहितमस्य यत्।
विधात्रा भृगुशार्दूल क्षुधितः पतगेश्वरः॥ ॥ 1-16-27(1160)
इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वाणि आस्तीकपर्वणि षोडशोऽध्यायः॥ 16 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-16-15 सोपस्वेदेषु ऊष्मवत्सु॥ षोडशोऽध्यायः॥ 16 ॥