यस्त्वविज्ञानवान्भवत्यमनस्कः

यस्त्वविज्ञानवान्भवत्यमनस्कः सदाऽशुचिः। न स तत्पदमाप्नोति संसारं चाधिगच्छति ॥

॥ लिप्यन्तरणम् ॥

yastvavijñānavānbhavatyamanaskaḥ sadā'śuciḥ | na sa tatpadamāpnoti saṁsāraṁ cādhigacchati ||

॥ अन्वयः ॥

यः तु अविज्ञानवान् अमनस्कः सदा अशुचिः भवति सः तत्पदं न आप्नोति। संसारं च अधिगच्छति ॥

॥ अन्वयलिप्यन्तरणम् ॥

yaḥ tu avijñānavān amanaskaḥ sadā aśuciḥ bhavati saḥ tatpadaṁ na āpnoti| saṁsāraṁ ca adhigacchati ||

॥ सुबोधिनीभाष्यम् - गोपालानन्दस्वामिरचितम् ॥

[ इन्द्रियनिग्रहाऽनिग्रहवतोः प्राप्यं फलम् ]

यस्त्वेवंविधो, यस्तु नैवंविधः तयोरर्थानर्थावाह - यस्तु इति । 

यस्त्वविज्ञानवान् भवत्यमनस्कस्सदाऽशुचिः ।

न स तत् पदमाप्नोति संसारं चाधिगच्छति ॥७॥

यस्तु विज्ञानवान् भवति समनस्कः सदा शुचिः ।

स तु तत्पदमाप्नोति यस्माद्भूयो न जायते ॥८॥

अमनस्कः - अनियमितमनस्क इति यावत् । अत एवाशुचिः - करणत्रयमालिन्ययुक्तः । तत्पदम् - यत्प्राप्यं तन्नाधिगच्छति । संसारं चाधिगच्छति - अधोऽधः संसारं प्रविशतीति यावत् । परस्तु रथी सुसारथिना सुगृहीतमनः प्रग्रहेण नियमिताश्वेन सुपथे नीयमानः तत्पदं प्राप्नोति, यतो भूयो न जायते ॥७,८॥

॥ आङ्गल-अर्थः ॥

Yea, he that is without knowledge and is unmindful and is ever unclean, reaches not that goal, but wanders in the cycle of phenomena.

॥ हिन्दी-अर्थः ॥

''वस्तुतः वह जो अज्ञानी होता है, अचेतनमना तथा सदा अशुचिमय होता है, वह उस (परम) पद को प्राप्त नहीं करता, वह संसार-चक्र में ही भटकता रहता है।

॥ शब्दावली ॥

यः तु - yaḥ tu - he who

अविज्ञानवान् - avijñānavān - without knowledge

अमनस्कः - amanaskaḥ - unmindful

सदा अशुचिः - sadā aśuciḥ - ever unclean

भवति - bhavati - is

सः - saḥ - he

तत्पदम् - tatpadam - that goal

न आप्नोति - na āpnoti - reaches not

संसारम् अधिगच्छति - saṁsāram adhigacchati - wanders in the cycle of phenomena

च - ca - and

॥ अथ उपनिषद् ॥