महतः परमव्यक्तमव्यक्तात्पुरुषः

महतः परमव्यक्तमव्यक्तात्पुरुषः परः। पुरुषान्न परं किंचित्सा काष्ठा सा परा गतिः ॥

॥ लिप्यन्तरणम् ॥

mahataḥ paramavyaktamavyaktātpuruṣaḥ paraḥ | puruṣānna paraṁ kiṁcitsā kāṣṭhā sā parā gatiḥ ||

॥ अन्वयः ॥

महतः अव्यक्तं परम्। अव्यक्तात् पुरुषः परः। पुरुषात् परं न किंचित् अस्ति । सा काष्ठा। सा परा गतिः ॥

॥ अन्वयलिप्यन्तरणम् ॥

mahataḥ avyaktaṁ param| avyaktāt puruṣaḥ paraḥ| puruṣāt paraṁ na kiṁcit ( asti )| sā kāṣṭhā| sā parā gatiḥ ||

॥ सुबोधिनीभाष्यम् - गोपालानन्दस्वामिरचितम् ॥

इन्द्रियेभ्यः परा ह्यर्था अर्थेभ्यश्च परं मनः ।

मनसस्तु परा बुद्धिर्बुद्धेरात्मा महान् परः ॥१०॥ इत्यत्र व्याख्यातम् ।

॥ आङ्गल-अर्थः ॥

And higher than the Great Self is the Unmanifest and higher than the Unmanifest is the Purusha: than the Purusha there is none higher: He is the culmination, He is the highest goal of the journey.

॥ हिन्दी-अर्थः ॥

"उस महान् आत्मा से उच्चतर 'अव्यक्त' है, 'अव्यक्त' से उच्चतर 'पुरुष' है; 'पुरुष' से उच्चतर कुछ भी नहीं ː 'बर्ही' सत्ता की पराकाष्ठा है, वही यात्रा का परम लक्ष्य (परा गति) है।

॥ शब्दावली ॥

महतः - mahataḥ - than the Great Self

अव्यक्तम् - avyaktam - the Unmanifest

परम् - param - is higher

अव्यक्तात् - avyaktāt - than the Unmanifest

पुरुषः - puruṣaḥ - the Purusha

परः - paraḥ - is higher

पुरुषात् - puruṣāt - than the Purusha there is none higher

न किंचित् परम् - na kiṁcit param - is none higher

सा - sā - He is

काष्ठा - kāṣṭhā - the culmination

सा - sā - He is

परा गतिः - parā gatiḥ - the highest goal of the journey

॥ अथ उपनिषद् ॥