एतत्तुल्यं यदि मन्यसे वरं वृणीष्व

एतत्तुल्यं यदि मन्यसे वरं वृणीष्व वित्तं चिरजीविकां च। महाभूमौ नचिकेतस्त्वमेधि कामानां त्वां कामभाजं करोमि ॥

॥ लिप्यन्तरणम् ॥

etattulyaṁ yadi manyase varaṁ vṛṇīṣva vittaṁ cirajīvikāṁ ca | mahābhūmau naciketastvamedhi kāmānāṁ tvāṁ kāmabhājaṁ karomi ||

॥ अन्वयः ॥

यदि एतत् तुल्यं वरं मन्यसे यथा वित्तं चिरजीविकां च वृणिस्व। नचिकेतः महाभुमौ त्वम् एधिः। त्वा कामानां कामभाजं करोमि ॥

॥ अन्वयलिप्यन्तरणम् ॥

yadi etat tulyaṁ varaṁ manyase ( yathā ) vittaṁ cirajīvikāṁ ca vṛṇisva| naciketaḥ mahābhumau tvam edhiḥ| tvā kāmānāṁ kāmabhājaṁ karomi ||

॥ सुबोधिनीभाष्यम् - गोपालानन्दस्वामिरचितम् ॥

एतत्तुल्यं यदि मन्यसे वरं वृणीष्व वित्तं चिरजीविकां च ।

महाभूमौ नचिकेतस्त्वमेधि कामानां त्वा कामभाजं करोमि ॥२४॥

एतत् इति । योऽयं वरो वृतो मुक्तस्वरूपमधिकृत्य तमेकमृते यदनेन तुल्यं मन्यसे, तद्वृणीष्व । वित्तम् - मुक्ताफलमाणिक्यादिमहार्घमपि वृणीष्व । चिरजीविकामपि तथा । पुत्रमित्रकलत्रादिसकलसम्पद्योग्यायाम् अस्यां महाभूमौ हे नचिकेतः ! अनेनैव नाम्ना प्रथित: त्वम् एधि - सर्वोत्कृष्टो राजन्यचूडामणीभूय वर्धस्व । किंबहुना ? अस्यामेव भूमौ त्वां दिव्यानामपि कामानाम् अप्सरःप्रभृतीनाम्, कामभाजम्- कामपात्रं करोमि स्पृहणीयं करोमि इत्येतत् ॥२४॥

॥ आङ्गल-अर्थः ॥

“This boon if thou deemest equal to that of thy asking, choose wealth and long living; possess thou, O Nachiketas, a mighty country; I give thee thy desire of all desirable things for thy portion.

॥ हिन्दी-अर्थः ॥

''यदि तुम इसे अपने वर के तुल्य मान लो, तो धन और चिरजीवन का वरण कर लो; हे नचिकेता! तुम विशाल भूमि का आधिपत्य ले लो; मैं तुम्हारी सभी इष्ट वस्तुओं की कामनाओं की पूर्ति करता हूँ।

॥ शब्दावली ॥

यदि - yadi - if

एतत् तुल्यम् - etat tulyam - equal to that

वरम् - varam - boon

मन्यसे - manyase - thou deemest

वित्तम् - vittam - wealth

चिरजीविकाम् - cirajīvikām - long living

च - ca - and

वृणिस्व - vṛṇisva - choose

नचिकेतः - naciketaḥ - O Nachiketas!

महाभुमौ - mahābhumau - in a mighty country

त्वम् एधिः - tvam edhiḥ - thou groweth / possess

त्वाम् - tvām - to thee

कामानाम् - kāmānām - of all desirable things

कामभाजम् - kāmabhājam - thy desire for thy portion

करोमि - karomi - I give