अरा इव रथनाभौ संहता यत्र नाड्यः स एषोऽन्तश्चरते

 

अरा इव रथनाभौ संहता यत्र नाड्यः स एषोऽन्तश्चरते बहुधा जायमानः। ओमित्येवं ध्यायथ आत्मानं स्वस्ति वः पाराय तमसः परस्तात्‌ ॥

॥ लिप्यन्तरणम् ॥

arā iva rathanābhau saṁhatā yatra nāḍyaḥ sa eṣo'ntaścarate bahudhā jāyamānaḥ | omityevaṁ dhyāyatha ātmānaṁ svasti vaḥ pārāya tamasaḥ parastāt ||

॥ अन्वयः ॥

रथनाभौ अराः इव यत्र नाड्यः संहताः बहुधा जायमानः स एषः आत्मा अन्तः चरते आत्मानं ॐ इति एवं ध्यायथ वः तमसः परस्तात् पाराय स्वस्ति ॥

॥ अन्वयलिप्यन्तरणम् ॥

rathanābhau arāḥ iva yatra nāḍyaḥ saṁhatāḥ bahudhā jāyamānaḥ sa eṣaḥ ( ātmā ) antaḥ carate ātmānaṁ om iti evaṁ dhyāyatha vaḥ tamasaḥ parastāt pārāya svasti ||

॥ सुबोधिनीभाष्यम् - गोपालानन्दस्वामिरचितम् ॥

यस्मिन्द्यौः पृथिवी चान्तरिक्षमोतं मनः सह प्राणैश्च सर्वैः ।

तमेवैकं जानथाऽऽत्मानमन्या वाचो विमुञ्चथामृतस्यैष सेतुः ॥५॥ इत्यत्र व्याख्यातम् ।

॥ आङ्गल-अर्थः ॥

Where the nerves are brought close together like the spokes in the nave of a chariot-wheel, this is He that moves within, -there is He manifoldly born. Meditate on the Self as OM and happy be your passage to the other shore beyond the darkness.

॥ हिन्दी-अर्थः ॥

रथ के चक्र की नाभि में जुडे़ हुए अरों की भाँति जहाँ नाड़ियाँ एकत्रित हो जाती हैं, 'वह' ही है जो अन्तर में विचरण करता है,- 'वही' बहुविध रूप में जन्म लेता है। 'आत्मा' का 'ओम्', के रूप में ध्यान करो, तथा अन्धतमस् से परे उस पार जाने का तुम्हारा मार्ग मंगलमय (स्वस्ति) हो।

॥ शब्दावली ॥

रथनाभौ - rathanābhau - in the nave of a chariot-wheel

अराः इव - arāḥ iva - like the spokes

यत्र - yatra - where

नाड्यः - nāḍyaḥ - the nerves

संहताः - saṁhatāḥ - are brought close together

बहुधा जायमानः - bahudhā jāyamānaḥ - manifoldly born

स एषः - sa eṣaḥ - this is He that

अन्तः - antaḥ - within

चरते - carate - moves

आत्मानम् - ātmānam - on the Self

ॐ इति - om iti - as OM

एवम् - evam - thus

ध्यायथ - dhyāyatha - meditate

वः - vaḥ - your

तमसः - tamasaḥ - the darkness

परस्तात् - parastāt - beyond

पाराय - pārāya - passage to the other shore

स्वस्ति - svasti - happy be